اسکارتراپی چیست؟
اسکارها با بهبود زخم پس از آسیب پوستی ایجاد می شوند. آسیب های پوستی مانند بخیه، جای جراحی، بیماری و یا تصادف ایجاد می گردد و بازسازی پوست و بهبود شروع می شود. تشکیل اسکار آخرین مرحله در بهبود موفقیت آمیز زخم است. اسکارها با تشکیل بافت الاستیک کمتر، جایگزین جای پوست آسیب دیده یا تخریب شده را می گیرند. برخی اسکار ها در طول زمان محو و برخی همچنان ماندگارند.
گاهی در موارد نادر، اسکارها تکثیر می شوند و اسکار آتروفیک، اسکار هیپرتروفیک یا کلوئید تشکیل می شود. اسکارها می توانند علائم دردناکی ایجاد کنند و به یک بار روانی برای افراد مبتلا تبدیل شوند.درمان های مختلفی برای اسکارهای قابل توجه یا پاتولوژیک وجود دارد که اسکارتراپی گویند.
یک زخم تازه در ابتدا با بافت گرانولاسیون موقت و ناپایدار بسته می شود، پس از آن، فیبرهای کلاژن به بافت گرانولاسیون رشد می کنند و خون رسانی افزایش می یابد اسکار تازه در ابتدا قرمز و برجسته است اما پس از مدتی (ماهها تا سالها) جریان خون کاهش می یابد و کلاژن منقبض می شود. جای زخم فرو میرود، نرمتر و کمرنگتر میشود و بعد از حدود دو سال، تشکیل اسکار کامل می شود. اما حتی پس از آن، یک اسکار می تواند ظاهر خود را تغییر دهد.
عوامل موثر بر اندازه و شکل اسکار:
- اندازه و نوع زخم
- محل زخم (اسکار در مکان هایی با افزایش کشش پوست ایجاد می شود)
- بهداشت زخم و ترمیم زخم ( عفونت ها و اختلال در ترمیم زخم منجر به افزایش تشکیل اسکار می شود)
- سن (اسکار در سنین پایین تر از سنین بالاتر مشخص می شود)
- داروها و بیماریهای همراه وضعیت تغذیه و وضعیت ایمنی
- عوامل ارثی
- مراقبت از اسکار
انواع اسکار پوستی
وقتی که با ترمیم زخم، اسکارهای عمدتاً صاف، رنگ پریده و نرم ایجاد می شود به طور معمول، اینها علائمی مانند قرمزی، چسبندگی و خارش ایجاد نمی کنند سایر آسیب ها، به خصوص زخم های عمیق و بزرگ، با زخم های بزرگ و گاهی قابل توجه بهبود می یابند. اختلال در ترمیم زخم نیز می تواند منجر به اسکار پاتولوژیک شود . این شامل:
اسکارهای آتروفیک (فرورفتگی های اسکار)
پس از بهبود زخم، بافت بسیار کمی برای پر کردن کامل زخم تشکیل شده است. اسکارهای فرو رفته اغلب در نتیجه آکنه هستند.
انقباضات اسکار: بافت اسکار سفت و سخت می شود. انقباضات اسکار اغلب با جراحات گسترده، التهاب زخم یا سوختگی رخ می دهد. نیروهای کششی در جهات مختلف بر روی اسکار عمل می کنند. آنها ظاهر زیبایی ندارند و می توانند تحرک را به خصوص در مفاصل محدود کنند.
کلویید (برآمدگی اسکار، رشد اسکار)
بهبود زخم بیش از حد معمول را کلوئید گویند. بافت اسکار در نواحی مجاور پوست رشد می کند. کلوئیدها در ابتدا به صورت رشد قرمز لاستیکی بافت همبند تشکیل می شوند امابعداً قرمز تیره، سفت و اغلب خارش دار می شود. کلوئیدها در افرادی که پوست تیره دارند رایج است و معمولاً روی شانه و سینه یا گوش ایجاد می شود. لایه بالایی پوست کلوئید نازک و آسیب پذیر است و عفونت زخم خطر ابتلا به کلوئید را افزایش می دهد. اسکار بیش از حد حدود سه تا چهار هفته پس از آسیب شروع می شوداین رشد می تواند سال هاادامه پیدا کند. کلوئیدها به خودی خود از بین نمی روند.
اسکار آکنه
به اسکارها تشکیل شده بر اثر آکنه های شدیدگویند و درمان اسکار با الکترونیدلینگ به راحتی انجام می پذیرد.
اسکارها چه علائمی دارند؟
اسکارهای بزرگ یا غیرطبیعی، مانند اسکارهای هیپرتروفیک یا کلوئید، می توانند علائمی ایجاد کنند، به عنوان مثال:
- سوزش، خارش، درد
- احساس تنش در پوست و بافت زیرین
- تحرک محدود
- انعطاف پذیری کم پوست
- تجمع مایع ( ادم ) در ناحیه اسکارها
- اختلال در حس، مانند دما، درد، حس لامسه نیز وجود دارد.
- اختلالات زیبایی شناختی یا زیبایی و استرس روانی.
درمان اسکار با جراحی در این روش از پوست سالم سایر نواحی بدن استفاده میشود، بیشتر در سوختگی هاتوسط پزشک جراح پلاستیک انجام می گیرد
درمان اسکار با تزریق کننده ها: تزریق داروی استروئیدی و یا تزریق کلاژن و فیلر های دیگر برای درمان برخی اسکارها مناسب است.
درمان اسکار با الکترونیدلینگ: بافت اسکار انرژی رادیو فرکوئنسی را همراه با مواد مغذی مورد نیازپوست را به لایه های زیرین القا می کند که این عملکرد موجب تحریک کلاژن سازی در بافت می شود و در چندین جلسه اسکار درمان می شود. این روش درست است که باعث صدمات جزئی می شود اما با مراقبت های مخصوص زخم بهبود پیدا می کند.
درمان اسکار با دستگاه الکترونیدلینگ درمانی ساده، ایمن و موثر برای اسکار آکنه، اسکار سوختگی یا ترک های پوستی استفاده می شود و می توان این درمان را با سایر درمان ها مانند آر اف فرکشنال ترکیب کرد تا حداکثر جوابدهی دریافت نماییم.
درمان اسکار با لیزر
اسکارهای هیپرتروفیک را می توان با استفاده از دستگاه های لیزر برداشته و بافت اسکار را از بین برد لیزر درمانی همانند درمان های دیگر نیاز به چندین جلسه دارد. برای کلوئیدهای خاص، پزشک ممکن است درمان لیزر را در ترکیب با سایر روشهای درمانی مانند تزریق فیلر، کرایوتراپی، درمان با نیدلینگ با انرژی رادیو فرکوئنسی پیشنهاد دهد.
درمان اسکار با دستگاه کربوکسی
گاز دی اکسید کربن به بافت تزریق شده باعث افزایش حجم بالای اکسیژن در آن ناحیه می شود در نتیجه بدن به فاز التهابی می رود و شروع به افزایش خونرسانی و گردش خون تولید کلاژن می کند که این عملکرد موجب افزایش ضخامت ارتجاعی بافت و تولید رشته های کلاژن با کیفیت شود و در نهایت با چندین جلسه اسکار از بین خواهد رفت.
درمان اسکار با کرایوتراپی
کرایوتراپی عمدتاً برای کلوئیدها و اسکارهای هیپرتروفیک کوچک استفاده می شود. اسکارها با نیتروژن مایع منجمد شده و سپس برداشته می شوند. درمان را می توان با انجماد کوتاه (قبل از تزریق گلوکوکورتیکواستروئید) یا با انجماد شدید انجام داد. پس از انجماد، یک تاول با زخم تشکیل می شود. برای تأثیر کافی، درمان باید چندین جلسه تکرار شود. تکرار جلسات پس از حدود چهار تا شش هفته پس از بهبود تاول امکان پذیر است. کرایو تراپی امروزه برای درمان دیگر مانند زگیل تناسلی، از بین بردن سلول های چربی و بهبود وضعیت پوست و جوانسازی کاربرد دارد.